Notenwaarden en rusten
Een noot zegt ook hoe lang ze duurt. Een hele noot is twee halve, vier kwartnoten of acht achtsten, en elke noot heeft een rust van dezelfde lengte.
Waarom
Hoe weet een muzikant die een liedje nooit hoorde hoe lang hij elke noot moet aanhouden?
Op papier ziet een noot er telkens anders uit: open of zwart, met of zonder vlaggetje, soms met een puntje erachter. Dat is geen versiering.
Elke vorm is een afspraak over hoe lang de noot duurt, gemeten in tellen. Zo spelen twintig muzikanten in een orkest precies even lang.
Zie het en hoor het
De notenboom: één hele noot splitst in twee halve, vier kwartnoten en acht achtsten. Zet de rusten aan en laat een rij horen tegen een vaste tel.
Beschrijving van het beeld
Vier rijen onder elkaar: bovenaan één hele noot van 4 tellen, dan twee halve noten van 2 tellen, vier kwartnoten van 1 tel en acht achtste noten van een halve tel. Elke rij duurt even lang. Naast de noten staan de rusten met dezelfde lengte.
Snap het
We meten in tellen, meestal kwartnoten. Een kwartnoot is een zwarte kop met een steel en duurt 1 tel. Een halve noot is een open kop met een steel: 2 tellen. Een hele noot is een open kop zonder steel: 4 tellen. Een achtste noot is een zwarte kop met een vlaggetje: een halve tel. Twee achtsten worden vaak met een balk verbonden.
Een punt achter een noot maakt ze de helft langer. Een gepunteerde halve noot duurt 2+
Stilte is ook muziek. Een rust is een stilte met een vaste lengte. Elke noot heeft haar rust: de hele rust hangt onder een lijn, de halve rust zit op een lijn, de kwartrust is een zigzag, de achtste rust lijkt op een 7 met een bolletje.
Hele noot 4 tellen, halve 2, kwart 1, achtste 1/2. Een punt telt de helft erbij. Een rust duurt even lang als de noot met dezelfde naam.
Uitgewerkt voorbeeld
Hoeveel tellen duren samen: een halve noot, een kwartrust en twee achtste noten?
Halve noot 2, kwartrust 1, twee achtsten samen 1.
2+
1+ 1/2+ 1/2= 4 - Antwoord
Samen 4 tellen.
Doe het
Kies een niveau. Je krijgt telkens een nieuwe opgave, die meteen nagekeken wordt.
Valkuilen
Fout: Een rust telt niet mee, daar gebeurt toch niets.
De puls loopt door tijdens een rust. Als je de rust overslaat, kom je te vroeg met de volgende noot.
Juist: Tel een rust net zo goed als een noot: een kwartrust is een tel stilte.
Fout: De hele rust en de halve rust zijn hetzelfde blokje.
Ze lijken op elkaar, maar de hele rust hangt onder de vierde lijn en de halve rust zit op de middelste lijn.
Juist: Hangt het blokje (zwaar, hele rust) of zit het (halve rust)? Zo onthoud je het.
Fout: Een punt achter een noot telt er altijd 1 tel bij.
De punt telt de helft van de noot zelf erbij, en dat hangt af van hoe lang de noot is.
Juist: Halve noot met punt: 2+
1= 3. Kwartnoot met punt: 1+ 1/2= 1,5.
In het echt
- In een rapnummer hoor je vaak achtsten en zestienden: veel lettergrepen op één tel, terwijl de beat rustig doorloopt.
- In het kerstlied of het schoollied dat je kent, duurt de laatste noot vaak lang: dikwijls een halve of hele noot.
- In de fanfare of harmonie van je gemeente kijken de blazers naar de rusten om op het juiste moment weer in te vallen.
Geschiedenis
In de middeleeuwen schreven monniken noten met vierkante en ruitvormige koppen. Pas eeuwen later kregen noten de ronde koppen die je nu leest.
Aan tafel
Klap samen een rij: kwart, kwart, halve noot. Klap daarna dezelfde rij, maar maak van de halve noot een halve rust. Wat verandert er?
Een vraag om samen over te praten, voor ouders en kinderen. Er is geen fout antwoord.